Phân mảnh DNA tinh trùng là gì? Có gây vô sinh không?

Tìm hiểu phân mảnh DNA tình trùng là gì ngày càng được quan tâm. Bởi lẽ chỉ số phân mảnh tinh trùng được xem là một thông số để đánh giá vô sinh nam. Nếu bạn đang muốn cải thiện chất lượng tinh trùng để sinh con, dù là tự nhiên hay IVF, bài viết sẽ có ích cho bạn.

Đọc thêm: Tinh trùng dị dạng là gì? Có gây vô sinh không?

Phân mảnh DNA tinh trùng là gì?

Phân mảnh DNA tinh trùng, tiếng Anh gọi là Sperm DNA fragmentation (viết tắt là SDF). Phân mảnh DNA tinh trùng hiểu đơn giản là sự phá hủy chuỗi DNA nằm trong nhân ở phần đầu của tinh trùng, gây khó khăn sự cho thụ thai.

Cụ thể hơn, tại phần đầu của tinh trùng có chứa vật liệu di truyền DNA. DNA rất quan trọng vì cần thiết cho quá trình thụ tinh với trứng, sự phát triển của phôi và quá trình mang thai thành công. Khi DNA bị phá vỡ thì tính toàn vẹn của thông tin di truyền không còn nữ, làm giảm giảm chất lượng tế bào sinh sản nam giới.

Phân mảnh DNA tinh trùng là gì?

Trong một số trường hợp, sự phân mảnh, hư hỏng (đứt gãy, vỡ) diễn ra ở một hoặc hai chuỗi phân tử DNA. Chỉ số phân mảnh càng cao thì khả năng mang thai và chất lượng của phôi tiềm năng càng thấp.

Cùng với các yếu tố khác như hình thái tinh trùng, phân mảnh tinh trùng có tác động lớn đến khả năng thụ thai thành công. Do đó nam giới cần quan tâm đến nguyên nhân, cách cải thiện và điều trị tình trạng đứt gãy DNA tinh trùng.

Nguyên nhân gây ra phân mảnh tinh trùng cao?

Phân mảnh tinh trùng là một trong những nguyên nhân gây vô sinh nam. Đáng nói sự phân mảnh DNA tinh trùng có thể xảy ra ngay cả ở những người đàn ông khỏe mạnh.

Các yếu tố bên trong gây đứt gãy tinh trùng

Tổn thương DNA của tinh trùng có thể xảy ra ở bất kỳ giai đoạn nào của quá trình sinh tinh hoặc trong quá trình chết tự nhiên (apoptosis).

Sai sót ở cơ chế loại bỏ tinh trùng bị lỗi

Bình thường tinh trùng được sản xuất trong tinh hoàn. Tinh trùng và tế bào mầm có những bất thường về DNA tức là tinh trùng bị hư hỏng sẽ bị đào thải theo cơ chế tự nhiên. Tuy nhiên nếu cơ chế đào thải không hoạt động, tinh trùng bị phân mảnh sẽ xuất hiện.

Quá trình trưởng thành của tế bào bị gián đoạn

Tinh trùng trải qua quá trình trưởng thành trong mào tinh hoàn. Nếu quá trình này không diễn ra đúng cách, DNA của tinh trùng có thể bị hỏng.

Stress oxy hóa

Căng thẳng oxy hóa được xem là cơ chế gây tổn hại DNA được nghiên cứu nhiều nhất. Hoạt động của các gốc tự do (các loại oxy phản ứng) làm oxy hóa phân tử DNA, gây ra sự phân mảnh. Mặc khác bản thân stress oxy hóa lại xuất phát từ rất nhiều nguyên nhân.

Giãn tĩnh mạch thừng tinh

Giãn tĩnh mạch thừng tinh được cho là làm tăng nồng độ các gốc phản ứng oxy hóa, từ đó làm tăng tỉ lệ phân mảnh DNA tinh trùng. Nó cũng làm tăng tỉ lệ tinh trùng dị dạng.

Bệnh viêm

Viêm mãn tính và cấp tính cũng gây ảnh hưởng tới tinh trùng ở cấp độ phân tử.

Ngoài ra, việc tiếp xúc với chất độc, hóa trị, xạ trị, thói quen xấu, dinh dưỡng kém, thiếu vitamin và khoáng chất,… Đây đều là nguyên nhân gây hại cho tinh trùng trong đó có hư hại nhiễm sắc thể.

Tác hại của sự phân mảnh DNA tinh trùng là gì?

Được cho là một trong những yếu tố ảnh hưởng lớn đến sức khỏe sinh sản nam, phân mảnh tinh trùng gây ra nhiều tác hại. Cụ thể như:

Làm hư hại thông tin di truyền cấp độ phân tử

Để thụ tinh thành công và phôi thai phát triển tốt, thai nhi khỏe mạnh thì phân tử DNA sợi đôi trong tinh trùng phải còn nguyên vẹn. Tức là không bị bất kỳ khiếm khuyết nào.

Tuy nhiên do nhiều nguyên nhân làm tinh trùng bị phân mảnh DNA. Các khiếm khuyết có thể khác nhau – từ đơn lẻ đến nhiều khiếm khuyết. Mã di truyền bị phá vỡ gây gián đoạn trong quá trình tổng hợp chính xác các phân tử protein. Từ đó gây khó thụ thai hơn.

Ảnh hưởng đến sự phát triển của phôi/thai, dễ sảy thai

Trên thực tế DNA bị phân mảnh vẫn có thể thụ thai nhưng dễ bị sảy thai. Nhất là ở giai đoạn phôi bám vào niêm mạc tử cung và hình thành phôi nang, sự phát triển của phôi sẽ dừng lại.

Thai nhi dễ mắc dị tật

Thai nhi hình thành và phát triển dựa trên tinh trùng bị khiếm khuyết DNA sẽ dễ bị dị tật. Trẻ có thể sinh ra cũng dễ mắc mắc bệnh lý, khả năng mắc bệnh ung thư và khiếm khuyết di truyền.

Khó khăn cho cả thụ thai tự nhiên và các phương pháp hỗ trợ sinh sản khác

Các phương pháp hỗ trợ sinh sản hiện đại nhất như IVF hay ICSI rất hiệu quả với tinh trùng yếu. Tuy nhiên nếu mức độ phân mảnh DNA cao cũng gây khó khăn thậm chí không thực hiện được.

Cách kiểm tra phân mảnh DNA tinh trùng

Để kiểm tra xem nam giới có ở vào tình trạng phân mảnh tinh trùng không, cần thiết hành xét nghiệm phân mảnh DNA.

Xét nghiệm DNA tinh trùng là gì?

Xét nghiệm DNA tinh trùng là xét nghiệm được tiến hành với phần đầu của tinh trùng để phát hiện các vết đứt (tức là sự phân mảnh) trong DNA. Có nhiều loại, phổ biến nhất là xét nghiệm COMET, TUNEL, xét nghiệm SCSA, và SCD,…

Tùy theo từng nhà cung cấp dịch vụ mà sử dụng các phương pháp xét nghiệm khác nhau. Chúng cũng được cho là có độ chính xác khác nhau.

Sở dĩ phải tiến hành xét nghiệm chuyên biệt vì phân mảnh tinh trùng liên quan đến vật liệu di truyền ở cấp độ phân tử. Mà làm tinh dịch đồ chỉ thấy hình ảnh tinh trùng chứ không tiết lộ sự tổn hại về vật liệu di truyền.

Thậm chí các tế bào tinh trùng có DNA bị tổn thương vẫn có thể có hình thái (hình dạng) bình thường. Nó cũng vẫn có thể di chuyển tích cực mà không quan sát được bất kỳ bất thường nào.

Trường hợp cần xét nghiệm phân mảnh tinh trùng

Chỉ định đánh giá độ phân mảnh DNA của tinh trùng được thực hiện với một số trường hợp sau:

  • Vô sinh không rõ nguyên nhân với các thông số tinh trùng bình thường (số lượng, hình thái, khả năng vận động)
  • Sẩy thai thường xuyên
  • Chuẩn bị điều trị vô sinh bằng các công nghệ hỗ trợ sinh sản (ART)
  • Các lần IVF không thành công
  • Trường hợp phát hiện phôi kém chất lượng.
  • Nếu tinh trùng được đông lạnh (để đảm bảo mẫu đông lạnh có mức độ phân mảnh chấp nhận được).
  • Nam giới trên 45 tuổi
  • Từng mắc các bệnh truyền nhiễm (mycoplasmosis, chlamydia), nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính/ARVI kèm sốt cao, giãn tĩnh mạch thừng tinh.

Các mức độ của phân mảnh tinh trùng?

Sau khi xét nghiệm sẽ có kết quả là các chỉ số về phân mảnh tinh trùng. Dựa theo thang đối chiếu để đánh giá mức độ ảnh hưởng tới sinh sản và biện pháp can thiệp.

  • Từ 15% trở xuống thì sức khỏe sinh sản ở tình trạng tốt. Có thể mang thai tự nhiên.
  • Từ 15-25%: phân mảnh ở mức trung bình. Có khả năng mang thai tự nhiên hoặc không, kèm theo các biến chứng và có thể cần thời gian lâu hơn.
  • Từ 30-50%: Phân mảnh ở mức cao. Khó có khả năng thụ thai tự nhiên, có chỉ định IVF.
  • Từ trên 50-60%: Phân mảnh ở mức rất cao. Chỉ có thể thụ thai nhờ IVF bằng phương pháp ICSI (tiêm tinh trùng vào bào tương noãn)
  • Từ trên 60%: chỉ định áp dụng ICSI; trong trường hợp thất bại thì sử dụng tinh trùng của người hiến tặng.

Nếu bị phân mảnh tinh trùng phải làm sao? Cách điều trị và cải thiện hư hại DNA tinh trùng?

Nếu phát hiện mức độ phân mảnh DNA tinh trùng cao, cần phải chú ý. Đặc biệt khi ở giai đoạn kiểm tra trước khi lập kế hoạch mang thai. Các bác sĩ chuyên khoa nam học sẽ chỉ định liệu trình điều trị cần thiết để bình thường hóa chỉ số phân mảnh tinh trùng.

Trong mọi trường hợp, cần thiết lập lại lối sống, loại bỏ thói quen xấu gây hại cho tinh trùng. Bao gồm bỏ thói quen hút thuốc, uống rượu, tập thể thao quá mức hoặc không tập, thức quá khuya và ít ngủ,…

Đặc biệt cần ăn uống đủ dưỡng chất tốt, các thực phẩm giàu chất chống oxy hóa cao. Giữ tinh thần luôn thoải mái, tuyệt đối không để rơi vào stress kéo dài.

Tùy vào mức độ phân mảnh có thể áp dụng các phương pháp hỗ trợ sinh sản IVF, ICSI để tăng khả năng thụ thai. Tuy nhiên cách này thường phải mất chi phí cao hơn.

Các câu hỏi thường gặp về phân mảnh DNA tinh trùng

Phân mảnh DNA tinh trùng với dị dạng tinh trùng có phải là một?

Không. Tinh trùng dị dạng đề cập đến hình thái (hình dạng) bất thường ở các bộ phận đầu, cổ thân đuôi tinh trùng. Ví dụ như đầu quá to, quá nhỏ hoặc nhiều đầu/đuôi,… Phân mảnh DNA nói đến bất thường về nhiễm sắc thể, tức là ở cấp độ phân tử.

Tuy nhiên cả hai trường hợp đều là những nguyên nhân thuộc về tinh trùng gây vô sinh hiếm muộn nam.

Tuổi tác có ảnh hưởng đến lỗi ở cấu trúc di truyền của tinh trùng?

Có. Theo một nghiên cứu trên 2.500 đối tượng nam giới về chỉ số phân mảnh DNA trung bình. Theo đó tỉ lệ phân mảnh ở người dưới 30 tuổi  là 35,6% và lên đến 47,7% ở người trên 50 tuổi.

Các xét nghiệm DNA cùng một người ở các thời điểm khác nhau có khác nhau không?

Có. Mức độ phân mảnh DNA có thể khác nhau tùy theo kết quả xét nghiệm cách nhau một hoặc nhiều tuần.

Tỷ lệ phân mảnh DNA như thế nào là bình thường?

Tinh trùng bị phân mảnh là hiện tượng không hiếm gặp và có xu hướng gia tăng. Tuy nhiên ở mức thấp dưới 15% thì vẫn được coi là có sức khỏe sinh sản tốt. Từ 15- 30% được coi là trung bình. Tiếp đó là xấu và rất xấu.

Có thể mang thai với tinh trùng bị phân mảnh DNA cao?

Có thể. Tinh trùng có mức độ phân mảnh DNA cao vẫn có khả năng thụ tinh với trứng nhưng phôi sớm hay muộn sẽ ngừng phát triển. Lý do vì DNA bị tổn thương trong tế bào mầm sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến sự trưởng thành của phôi. Bao gồm cả trong giai đoạn đầu và sự hình thành phôi nang.

Trứng chất lượng có thể sửa chữa DNA bị phân mảnh không?

Có thể. Tế bào sinh sản nữ khỏe mạnh hay trứng khỏe mạnh có thể khắc phục những tổn thương nhỏ đối với tinh trùng đã thụ tinh với nó. Tuy nhiên, điều này không phải luôn luôn xảy ra.

Bên cạnh đó khả năng sửa đổi chuỗi DNA còn phụ thuộc vào chất lượng trứng phải thật tốt. Thông thường sẽ tốt hơn ở phụ nữ trẻ tuổi. Bởi cũng như nam giới, càng lớn tuổi phụ nữ càng dễ gặp các vấn đề về chức năng sinh sản.

Trên đây là một số thông tin tìm hiểu về sự phân mảnh DNA tinh trùng là gì. Cùng với đó là các nguyên nhân, tác hại và cách khắc phục, chữa trị tinh trùng phân mảnh. Bài viết mang tính tham khảo và không thay thế được ý kiến của bác sĩ.

Xem thêm: Toplist thực phẩm dành cho người bị tinh trùng yếu

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Tư vấn Mua online Nhà thuốc